Program „Czyste Powietrze” to kluczowe źródło dofinansowania dla właścicieli domów jednorodzinnych planujących termomodernizację. Aby jednak inwestycja została prawidłowo zrealizowana i rozliczona, należy spełnić nie tylko warunki programu, ale również obowiązki wynikające z przepisów prawa budowlanego i ochrony środowiska. W tym artykule wyjaśniamy, co jest wymagane, a co bywa obowiązkowe tylko w określonych sytuacjach.
Kto może skorzystać z programu „Czyste Powietrze”?
Beneficjentem programu może być:
- właściciel lub współwłaściciel domu jednorodzinnego,
- właściciel wydzielonego lokalu mieszkalnego w budynku jednorodzinnym (z osobną księgą wieczystą).
Wysokość dofinansowania zależy od dochodów i jest podzielona na trzy poziomy:
- podstawowy,
- podwyższony,
- najwyższy.
Jakie prace termomodernizacyjne są objęte dofinansowaniem?
Program obejmuje m.in.:
✔ Ocieplenie przegród budowlanych
- ścian zewnętrznych,
- dachów i stropodachów,
- stropów nad piwnicą,
- podłóg na gruncie.
✔ Wymianę stolarki
- okien,
- drzwi zewnętrznych,
- bram garażowych.
✔ Modernizację systemu grzewczego
- likwidację nieefektywnego źródła ciepła,
- montaż pompy ciepła, kotła gazowego lub kotła na pellet,
- modernizację instalacji CO i CWU.
Audyt energetyczny – obowiązkowy element inwestycji
Przy realizacji kompleksowej termomodernizacji audyt energetyczny jest obowiązkowy. Dokument ten:
- określa aktualne zapotrzebowanie budynku na energię,
- wskazuje optymalny zakres prac,
- potwierdza osiągnięcie wymaganej oszczędności energii.
Po zakończeniu inwestycji wymagane jest również:
- świadectwo charakterystyki energetycznej budynku.
Wymagania techniczne i jakościowe
Aby inwestycja mogła zostać rozliczona:
- materiały muszą spełniać wymagane parametry (np. współczynnik przenikania ciepła U),
- urządzenia grzewcze muszą znajdować się na liście ZUM,
- prace powinny być wykonane zgodnie z audytem i obowiązującymi normami,
- montaż musi zostać potwierdzony protokołami odbioru.
Ekspertyza ornitologiczna i chiropterologiczna – czy jest wymagana?
❗ To bardzo ważna kwestia
Z punktu widzenia programu „Czyste Powietrze”:
➡️ ekspertyza ornitologiczna i chiropterologiczna NIE jest wymagana obligatoryjnie
➡️ nie stanowi załącznika do wniosku ani rozliczenia
Kiedy jednak może być obowiązkowa?
Ekspertyza może być wymagana na podstawie przepisów o ochronie przyrody, jeżeli:
- budynek stanowi siedlisko gatunków chronionych (np. jerzyki, jaskółki, wróble, nietoperze),
- planowane prace ingerują w:
- elewację,
- dach,
- szczeliny i otwory w ścianach,
- przestrzenie wentylacyjne i podokapowe.
W takich przypadkach:
- konieczna może być ekspertyza przyrodnicza,
- a czasem także uzyskanie zezwolenia RDOŚ oraz wykonanie kompensacji przyrodniczej (np. montaż budek lęgowych).
Kiedy ekspertyza nie jest potrzebna?
Zazwyczaj nie ma takiego obowiązku, gdy:
- brak śladów bytowania ptaków i nietoperzy,
- budynek jest nowy lub po modernizacji,
- prace nie ingerują w elewację lub dach,
- roboty wykonywane są poza sezonem lęgowym,
- inwestycja dotyczy wyłącznie wymiany źródła ciepła.
Ważne: koszt ekspertyzy ornitologicznej i chiropterologicznej nie jest kosztem kwalifikowanym w programie „Czyste Powietrze”.
Jakie dokumenty są potrzebne do rozliczenia inwestycji?
- wniosek o dofinansowanie,
- audyt energetyczny,
- faktury lub rachunki imienne,
- protokoły odbioru prac,
- dokumentacja zdjęciowa (przed i po),
- świadectwo charakterystyki energetycznej,
- dodatkowe decyzje administracyjne (jeśli były wymagane).
Podsumowanie
Termomodernizacja w ramach programu „Czyste Powietrze” to skuteczny sposób na poprawę efektywności energetycznej budynku i obniżenie kosztów ogrzewania. Choć ekspertyza ornitologiczna i chiropterologiczna nie jest wymagana przez sam program, w określonych sytuacjach może być obowiązkowa na mocy przepisów ochrony przyrody. Dlatego przed rozpoczęciem prac warto sprawdzić nie tylko wymagania dotacyjne, ale również uwarunkowania środowiskowe.